1. #1
    KAPTAN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Dec 2012
    Mesajlar
    3.229

    Sponsonlu Bağlantılar
    Kur'an-i Kerim'de "MILLET"

    Kur'an'dan
    Allah-u Teala 'millet' kelimesini Kur'an'da 15 defa kullanilmis. Buraya kelimenin geçtigi ayetlerin -- 'millet' kelimesini degistirmeden -- meallerini aldik.


    2:120
    Sen onlarin MILLETine uyuncaya kadar ne yahudiler ne de hristiyanlar senden razi olurlar. De ki, "Dogru yol, ancak Allah'in yoludur." Sana gelen ilimden sonra eger onlarin arzularina bilfarz uyacak olursan, andolsun ki, Allah'tan sana ne bir dost, ne de bir yardimci vardir.

    2:130
    Ancak nefsini asagilik yapan kimse Ibrahim MILLETinden yüz çevirir. Andolsun ki, biz onu dünyada elçi seçtik, ahirette de o iyilerdendir.



    2:135
    Yahudiler ve hristiyanlar müslümanlara "yahudi ya da hristiyan olun ki, dogru yolu bulasiniz" dediler. De ki, "Bilakis biz hanif olarak yasamis Ibrahim'in MILLETine uyariz. O müsriklerden degildi."



    3:95
    De ki: Allah dogruyu söylemistir. Öyle ise, hakka yönelmis olarak Ibrahim'in MILLETine uyunuz. O müsriklerden degildi.



    4:125
    Islerinde dogru olarak kendini Allah'a veren ve Ibrahim'in, Allah'i taniyan MILLETine tâbi olan kimseden dince daha güzel kim vardir? Allah Ibrahim'i dost edinmisti.



    6:161
    De ki: Süphesiz Rabbim beni dogru yola, dosdogru dine, Allah'i birleyen Ibrahim'in MILLETine iletti. O (Ibrahim) ortak kosanlardan degildi.



    7:88
    Kavminden ileri gelen kibirliler dediler ki: Ey Suayb! Kesinlikle seni ve seninle beraber inananlari memleketimizden çikaracagiz, yahut MILLETimize döneceksiniz. (Suayb) dedi ki: Istemesek de mi?



    7:89
    (Andolsun ki,) Allah bizi ondan (kafirlikten) kurtardiktan sonra tekrar sizin MILLETinize dönersek, Allah'a karsi iftira etmis oluruz. Rabbimiz Allah'in dilemesi hali müstesna geri dönmemiz bizim için olacak sey degildir. Rabbimizin ilmi herseyi kusatmistir. Biz sadece Allah'a dayaniriz. Ey Rabbimiz! bizimle kavmimiz arasinda adaletle hükmet. Çünkü sen hükmedenlerin en hayirlisisin.



    12:37
    (Yusuf) dedi ki: Size yedirilecek yemek size gelmeden önce onun yorumunu mutlaka size haber verecegim. Bu, Rabbimin bana ögrettiklerindendir. Çünkü ben Allah'a inanmayan bir kavmin MILLETini terkettim. Onlar ahireti inkar edenlerin kendileridir.



    12:38
    Atalarim Ibrahim, Ishak ve Yakub'ub MILLETine uydum. Allah'a herhangi birseyi ortak kosmamiz bize yarasmaz. Bu bize ve insanlara Allah'in lütfundandir. Fakat insanlarin çogu sükretmezler.



    14:13
    Kafir olanlar resullerine dediler ki: Elbette sizi ya yurdumuzdan çikaracagiz, ya da mutlaka MILLETimize döneceksiniz! Rableri onlara, "zalimleri mutlaka helak edecegiz!" diye vadetti.



    16:123
    Sonra da sana, "dogru yola yönelerek Ibrahim'in MILLETine uy, zira o müsriklerden degildi" diye vahyettik.



    18:20
    Çünkü onlar eger size muttali olurlarsa, ya sizi taslayarak öldürürler veya kendi MILLETlerine çevirirler ki, o zaman ebediyen iflah olmazsiniz.



    22:78
    Allah ugrunda, O'na yarasacak sekilde cihad edin. Sizi O seçti; din husunda üzerinize hiçbir zorluk yüklemedi; babaniz Ibrahim'in MILLETinde (oldugu gibi). Resulun size sahid olmasi, sizin de insanlara sahid olmaniz için, O, gerek bundan önce(ki kitaplarda) gerekse bu (Kur'an'da) size "müslümanlar" adini verdi. Öyle ise namazi kilin: zekati verin ve Allah'a sarilin. Ne güzek mevladir O ve ne güzel yardimcidir!



    38:7
    (Kafirler) "Son MILLETde bunu isitmedik. Bu, ancak bir uydurmadir" (dediler).

    - - - Updated - - -

    İslam ansiklopedisinde millet tanımı
    cilt: 30; sayfa: 65
    [MİLLET - Recep Şentürk]
    MİLLET



    İbrânîce ve Ârâmîce'de melel konuşmak, söylemek, mille de “kelime, söz‚¬ mânasına gelir. Bununla da ilişkili olarak Arapça'da ezberden yazdırmak, dikte etmek” anlamındaki imlâl (imlâ) kökünden türeyen millet, işitilen ve okunan bir şeye dayanması (İbnü'l-Hâim, s. 105) veya dikte edilmesi ve yazılması (Âlûsî, I, 371; Sıddîk Hasan Han, II, 337) bakımından din karşılığında kullanılmış, ayrıca kelimeye izlenen, gidilen yol mânası verilmiştir (Tehźîbü'l-luÄ¡a mll‚¬ md.; Zemahşerî, s. 790; Âlûsî, I, 371). Bu çerçevede el-milletü'l-İslâmiyye (el-milletü'l-Muhammediyye), el-milletü'l-Yehûdiyye, el-milletü'n-Nasrâniyye veya milletü'l-İslâm, milletü İbrâhîm, milletü'l-Mesîh (milletü'n-Nasrâniyye), milletü Yehûd (milletü'l-Yehûdiyye), milletü'l-Mecûs, milletü's-Sâbie, milletü'l-hak, milletü't-tevhîd, milletü'l-küfra gibi tamlamalarda belli dinleri ifade eder. Kelime, muhtemelen daha sonraları kendisine sosyal bakımdan yüklenen anlamdan da etkilenip modern dönemde Batı'daki nation‚ kavramının karşılığı olarak Türkçe ve Farsça'ya geçmiş ve bu dillerde tamamen sosyolojik ve siyasal bir içerik kazanmıştır.

    Kur’ân-ı Kerîm’de millet kelimesi biri Hz. İbrâhim, İshak ve Ya‘kÅ«b’a nisbet edilmek suretiyle, yedisi “millet-i İbrâhîm” şeklinde olmak üzere on beş yerde geçmektedir (M. F. Abdülbâki el-Mu'cem, mll  md.). Millet-i İbrâhîm terkibinin yer aldığı âyetlerde Resûl-i Ekrem'in tebliğ ettiği dinin özü bakımından Hz. İbrâhim'in diniyle aynı kabul edildiği hususu vurgulanmakta, gerek yahudilerin ve hıristiyanların gerekse Araplar'ın saygı gösterdiği İbrâhim milletinin ayırt edici özelliğinin Hanîflik ve tevhid inancı olduğu bildirilmektedir (Âl-i İmrân 3/95; en-Nahl 16/123). Bir âyette mille-i âhire ifadesiyle (Sâd 38/7) Hıristiyanlık veya Kureyş'in atalarının dinine, diğerlerinde ise bâtıl dinlere (el-Bakara 2/120; el-Araf 7/88, 89; Yûsuf 12/37; İbrâhîm 14/13; el-Kehf 18/20) atıfta bulunulmaktadır.

    Hadislerde millet kelimesi Kur'an'daki anlamları yanında doğuştan getirilen özellikler, fıtrat mânasında da geçmektedir (Wensinck, el-Mu'cem, mll md.). Bütün çocukların İslâm milleti üzere doğduğunu, ancak daha sonra başka dinleri benimseyecek şekilde eğitilebildiklerini ifade eden hadisin (Müsned, II, 253, 381; Müslim, kader 23; Tirmizî, kader 5) bazı rivayetlerinde millet yerine fıtrat'ın geçmesi iki kavramın eş anlamlı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Hadislerde ayrıca İbrâhim milletinden ve onun hanîf ve müslim olduğundan bahsedilmekte (Müsned, III, 442), Hz. Muhammed’in ashabının İbrâhim milletini takip ettiği belirtilmektedir (Müsned, III, 5, 123, 406, 407, 442; Dârimî, İsti'n 54; Ebû Dâvûd, edahi 4). Bir kısım hadislerde “Abdülmuttalib'in milleti (Buhârî, Cena iz 81, 102, Menâkıbü'l-ensar 40, Tefsîr 28/1; Müslim, Îmân 39) ve Resûlullah'ın milleti (Ebû Dâvûd, Cihâd 82; Tirmizî, Cenâ'iz, 54) tabirleri de geçmektedir. Hıristiyanların ve yahudilerin yetmiş iki fırkaya (millet) ayrıldığını, müslümanların ise yetmiş üç fırkaya ayrılacağını, bunlardan sadece birinin kurtuluşa ereceğini bildiren rivayette görüldüğü gibi (Müsned, II, 332; IV, 102; Ebû Dâvûd, Sünnet, 1; Tirmizî, Îmân, 18) hadislerde bir dinin mensupları arasındaki gruplar için fırka yanında millet de kullanılmıştır.

    İslâmî literatürde millet kelimesinin, Allah'ın kulları için kitaplarında ve peygamberlerinin diliyle koyduğu esaslar şeklinde yer alan tanımıyla din ve şeriatla eş anlamlı olduğu belirtilmekte, ancak bakış açısına bağlı olarak aralarında fark bulunduğuna dikkat çekilmektedir. Allah'ın koyduğu kurallar bakımından millet, onları yerine getirenler bakımından din kelimesinin kullanıldığı, ayrıca millet tabirinin Allah'a veya diğer insanlara değil sadece onu tebliğ eden peygambere nisbet edildiği, dolayısıyla Allah'ın dini, Zeyd'in dini denildiği halde Allah'ın milleti, benim milletim, Zeyd'in milleti denilmeyeceği (Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât, mll md.), millet ve şeriatın Allah'ın kullarından yapmalarını istediği, dinin ise Allah'ın emrinden dolayı kulların yaptığı şey olduğu (Kurtubî, II, 93), şeriata kendisine uyulması bakımından din, üzerinde birleşip bir araya gelinmesi bakımından millet adı verildiği (Seyyid Şerîf el-Cürcânî,ŞerÄ¥u’l-MevâÄ·ıf, I, 14; et-Tarîfât, “dîn” md.), , Allah'ın koyduğu prensiplerin bunları O'nun adına bildiren kimseye nisbetle millet ve bunlarla amel eden kimselere nisbetle din diye anıldığı (Ebüssuûd Efendi, V, 149) söylenmiştir.

    Ebü'l-Hüseyin el-Basrî, şeriattan farklı olarak millet ve din adının fürû hükümlerine değil tevhid, adl ve ihlâs gibi temel
    unsurlara (usul) verildiğini (el-MuǾtemed, II, 341), Sıddîk Hasan Han, şer ve şeriatın bir peygamber tarafından getirilen ilâhî esaslara ve daha çok cüz ahkâma tekabül ettiğini, küllî usul için mecazen kullanıldığını, buna karşılık millet kelimesinin Allah'a, meleklere, peygamberlere ve kitaplara iman gibi usul için hakiki, fürû için mecazi anlamda geçtiğini, bunda nesih ve peygamberlere göre farklılık söz konusu olmadığını belirtir (Ebcedü'lulûm, II, 338-339). Kavram yönünden şeriat ve millet arasındaki farkı aynı şekilde tesbit eden Âlûsî dinin bu çerçevede milletle eş anlamlı sayıldığını, ancak Allah'ın koyduğu prensiplere insanların kabulü açısından din denildiğini, çünkü kelimenin kökünde boyun eğme, itaat anlamı bulunduğunu söyler (RûÄ¥u'l-me'nî, I, 371). Bu tanım ve açıklamalardan millet, din ve şeriat kelimelerinin eş anlamlı olmakla birlikte ilâhî prensipler bütününe Allah'ın koyduğu kurallar olması bakımından millet ve şeriat, kulların itaati ve yerine getirmesi bakımından din denildiği, ayrıca peygamberlere ve zamana göre değişmeyen temel prensipler için din ve millet, değişebilen cüz'î hükümler için şeriat kelimesinin kullanıldığı anlaşılmaktadır.

    Bazı âlimler, milletin diğer eş anlamlı kavramlarla arasındaki farkını dinin toplum hayatındaki merkezî rolüne vurgu yaparak açıklamaya çalışmışlardır. Gazzâlî insanın varlığını sürdürebilmesi için belirli, âdil ve toplayıcı bir esasa dayanan karşılıklı yardımlaşma ve himayeye, davranış ve ilişkilerinin iyi ve doğru olacağı bir toplum içinde yaşamaya muhtaç bulunduğunu, bu toplumu oluşturma keyfiyetine millet ve şeriat denildiğini (Me'ricü'l-Ä·uds, s. 134), Şehristânî, insanların gerek hayatlarını sürdürmek gerekse âhirete hazırlanmak için birlikte yaşamaya ihtiyaç duyduklarını, bu sosyal yapının yardımlaşmayı ve birbirini himaye etmeyi sağlayacak biçimde oluşması gerektiğini ve birlikteliğin bu şekildeki teşekkülüne millet denildiğini belirtir (el-Milel, I, 38). Dolayısıyla millet bir toplumun etrafında birleştiği ve üzerinde yürüdüğü, sosyal varlığının kendisine dayandığı temel esaslar ve izlenen yoldur. Buna göre toplumu meydana getiren fertlerin kendisine millet denmez; cemaat, kavim, ümmet veya ehl-i millet (ehl-i milleti'l-İslâm, ehl-i milleti'n-Nasrâniyye) adı verilir. Ancak millet kelimesi mecazen ehl-i millet anlamında da kullanılır ve bir dine mensup kimseler kastedilir (Elmalılı, I, 484). İslâm kaynaklarında diğer din mensupları, kendi özel adlarıyla veya millet kelimesiyle terkip oluşturarak anılmaları yanında tâife (topluluk, grup, cemaat) kelimesiyle terkip halinde de anılırlar (tâifetü'l-Yehûd, tâifetü'n-Nasârâ gibi).

    Din âlimlerinden başka İslâm filozofları da millet kavramını ele alıp incelemişlerdir. Fârâbî milleti, bir topluluğun baş yöneticisinin koyduğu şartlarla mukayyet görüş ve davranışlar” diye tanımlar (Kitâbü'l-Mille, s. 43). Bu topluluk bir aşiret veya şehir olabileceği gibi ümmet vb. daha büyük insan toplulukları da olabilir. Buna göre inanç ve davranış ilkelerini ifade eden millet küçük, orta ve büyük siyasî birimlerin ortak yasa ve yasalar bütününü ifade eder. Böyle bir topluluğa hükmeden yönetici erdemli olursa onun yönetimi ve dolayısıyla koyduğu millet' de (inanç ve davranışlar bütünü) erdemli olur. Bir topluluğun mutluluğa ulaşması er-demli millete tâbi olmasıyla mümkündür. Erdemli milleti meydana getiren inançlar Allah'ın varlığı, âlemin yaratılışı, peygamberlerin hak oluşu ve ahlâklı davranışa kadar bütün temel dinî inanç ilkelerini kapsar. Baş yönetici, erdemli milletin kurallarını ya doğrudan vahiy alarak ya da bu vahiyden kendisinin yaptığı çıkarımlar aracılığıyla koyar (a.g.e., s. 44). Vahiyle bildirilen kurallar kendi başlarına mütekâmildir. Yöneticinin ya da bilge kralın vahiyden yaptığı çıkarımlar ise yöneticinin gayreti ve Allah'ın yol göstermesiyle mümkün olur. Burada birinci kısım peygamberin aldığı vahye, ikinci kısım onun sünnetine tekabül eder. Bu açıklamalardan sonra din ve millet kelimelerinin hemen hemen eş anlamlı olduğuna işaret eden Fârâbî vahyedilmiş inanç mânasında din, millet ve şeriat kelimelerinin de aynı anlama geldiğini belirtir. Erdemli millet başlığı altında toplanan inanç ve davranışlar nazarî ve amelî olmak üzere ikiye ayrılır ve bu yönüyle felsefeye benzer. Nazarî konular milletin fikir ve inanç, amelî kısım ise ahlâk ve hukuk boyutlarını oluşturur (a.g.e., s. 46-47).

    İlk dönemlerden itibaren müslümanlar, kendi idareleri altında bulunan farklı dinlere mensup toplulukları tanımak için çeşitli araştırmalar yapmışlardır. Dinler tarihi alanındaki milel literatürü bu çabanın ürünüdür. İlmü'l-milel (dinler tarihi ilmi) terkibi terim haline gelmiş, bu literatürde millet kelimesi daha çok semavî dinler ve onları takip eden gruplar, heva ise beşerî dinler ve felsefeler için kullanılmıştır. Bu konuda İbn Hazm ve Şehristânî'nin çalışmaları en çok tanınmış olanlarıdır. Şehristânî, eserinin mukaddimesinde belirttiğine göre milletin kurucusu (Allah) tarafından görevlendirilen peygamber iddiasının doğruluğunu mûcizelerle kanıtlayan şahıstır. En büyük millet Hanîfiyye olarak da adlandırılan İbrâhim milletidir (el-Hac 22/78). Şeriat, millet, minhâc ve sünnetler Hz. Muhammed ile kemale ermiştir (el-Mâide 5/3; ayrıca bk. el-Milel, I, 39). Dinleri vahye dayanıp dayanmamalarına göre tasnif eden Şehristânî İslâm, Yahudilik, Hıristiyanlık, Mecûsîlik ve Hinduizm'deki mezhepler, Yunan ve İslâm felsefesindeki ekoller ve putperest dinler hakkında bilgi vermiştir. Ancak onun tanıttığı dinler sadece müslümanların yönettiği coğrafyadaki dinlerdir. İbn Hazm'ın el-Faslında da aynı durum görülmektedir.

    İslâm'ın evrensel bir din olması ve inanç konusunda baskıyı yasaklaması sebebiyle diğer din mensupları, İslâm toplumu içinde din özgürlüğünden faydalanarak serbestçe yaşama imkânına kavuşmuşlardır. Müslüman hukukçuları, gerek devletin vatandaşı olan gayri müslimler (zimmî) gerekse yabancı gayri müslimlerin (müste'men) hukukî statüleri, temel hak ve görevleri, kazaî ve hukukî özerklikleri, inanç ve din özgürlüğü, müslümanlarla sosyal ilişkileri gibi hususlarda kendi dönemlerine uygun çözümler ortaya koymaya çalışmışlardır (bk. GAYRİ MÜSLİM; MÜSTE'MEN; ZİMMÎ). Bu çerçevede bilhassa velâyet, evlenme, şahitlik, miras, vasiyet, kısas, diyet gibi konularda din ayrılığının müslümanla gayri müslim arasında veya gayri müslimlerin kendi aralarındaki ilişkilerde ne ölçüde etkili olduğu, dolayısıyla İslâm dışındaki dinlerin tek millet sayılıp sayılmayacağı tartışılmıştır. İslâm'ın diğer dinlerden ayrı bir millet olduğu hususunda ittifak bulunmakla birlikte diğer dinlerin (küfrün) tek millet sayılıp sayılmadığı ihtilâf konusudur. Bâtılda birleşme bakımından bunların tek millet olduğunu ileri sürenlere göre din ayrılığı bu ilişkilerde gayri müslimler arasında bir engel teşkil etmez; diğer dinleri inanç farklılıklarına bağlı şekilde ayrı ayrı milletler sayanlar ise müslümanlarla olduğu gibi onların kendi aralarındaki ilişkilerde de din ayrılığını engel görürler. Fukahanın karşılıklı münasebetlerini kurallara bağladığı din temeline dayalı vatandaşlık ve azınlık hukuku anlayışı, Osmanlı Devleti'nin son zamanlarında ve modernleşen diğer İslâm ülkelerinde terkedilmiş, vatandaşlık din esasına dayanmaktan çıkarılmış, zimmî kategorisi ilga edilmiştir;

    böylece müslüman ve zimmî arasında millet farkından doğan hukukî sonuçlar da ortadan kalkmıştır.

    Modern dönemde Batı'da ortaya çıkan “nation kavramı Türkçe ve Farsça'da millet kelimesiyle karşılanmış, böylece millet terimi İslâmî literatürde taşıdığı dinî içeriğinden soyutlanarak salt sosyolojik ve siyasal bir kavram halini almıştır. Bir devletin millet esasına dayalı olması gerektiği düşüncesi XIX. yüzyılda Batı'da, XX. yüzyılda diğer ülkelerde ve Türkiye'de hâkim siyasî düşünce durumuna gelmiştir. Ancak milletin tanımı ve ölçütü konusunda her dönemde siyasî yaklaşımlar ışığında farklı nazariyeler ortaya atılmıştır. Dil, din, coğrafya, ortak tarih ve vatandaşlık gibi unsurların tek başına veya birkaçı bir arada milliyetin ölçütü olması gerektiği hususunda tartışmalar yapılmıştır. Bununla beraber modern dönemde “bir milletin bir devletle aynîleşmesi anlamına gelen milliyetçilik akımı, kitleleri milliyet duygusu etrafında toplayıp harekete geçiren en önemli unsur kabul edilmiştir.

    John Locke İngiltere'de, Jean-Jacques Rousseau Fransa'da, Giuseppe Mazini İtalya'da, Johann Gottfried von Herder Almanya'da ve Ziya Gökalp Türkiye'de milliyetçilik düşüncesinin öncüsü olarak görülür. Milliyetçilik, I. Dünya Savaşı'ndan sonra Asya ve Afrika'da da hızla yayılmıştır. Türkiye'de Atatürk, Mısır'da Saad Ëœd Zağlûl ve Cemal Abdünnâsır, Çin'de Sun Yatsen gibi liderler bu süreçte rol oynamıştır. I. Dünya Savaşı'nın ardından Milletler Ligi, II. Dünya Savaşı'nın ardından Birleşmiş Milletler Teşkilâtı dünyada milletler arasında iş birliğini ve barışı sağlamak amacıyla kurulmuştur (ayrıca bk. MİLLİYETÇİLİK; ÜMMET).

    - - - Updated - - -

    Osmanlılar’da Millet Sistemi.

    İslam ansiklopedisi
    cilt: 30; sayfa: 67
    [MİLLET - İlber Ortaylı]


    İslâmî literatürde din ile eş anlamlı olması yanında belli bir dinin mensuplarını ifade eden millet kelimesi (yk. bk.), Osmanlı Devleti’nde de klasik dönemden itibaren dinî zümreleri ifade etmek için kullanılmıştır. XVI-XVIII. yüzyıllarda belgelerde papanın milleti, millet-i Ermeniyân, milel-i selâse tabirleri geçer. XIX. yüzyıldan önce millet sözünün dinî bir topluluk için kullanıldığı, hatta sadece Osmanlı Devleti içindekiler değil dârülharp sayılan toplumlara da bu şekilde hitap edildiği bilinmektedir. Nitekim Osmanlı padişahları, Avusturya büyük dükaları ve Alman imparatoru gibi hıristiyan ülke hükümdarlarına hitap ederken onları o milletin reisi olarak düşünmüşlerdir. Meselâ Kanûnî Sultan Süleyman'ın Avusturyalı Ferdinand'a gönderdiği nâmesinin elkāb kısmında milletü'l-mesîhiyye ve tâifetü'n-nasrâniyye deyimleri geçer. Burada aynı anda millet ve taife sözü yer alır. XIX. yüzyılda millet kelimesi müstakil olarak her gayri müslim topluluk için kullanılması ve dinî bir aidiyeti ifade etmesine rağmen yine XIX. yüzyıl Osmanlı siyasî terminolojisi Arapça milleti Fransızca-Latin menşeli nation terimine karşılık olarak kullanmış, millet kelimesi bu anlamıyla Doğu ülkelerinde modern zamanlarda yaygınlaşmıştır. Son asırda terimin ikili anlamda kullanılması dikkati çekmektedir.

    Millet sistemi, bir bölgenin dârülislâma katılmasından sonra buradaki ehl-i zimmenin bir ahidnâme, hukuk ve himaye bahşedici bir ahidle İslâm devletinin idaresi altına girmesinden doğan bir teşkilât, bir hukukî varlıktır. Bunu sağlayan ahidnâme tek taraflı bir tasarruftur. Bu tarifin dışında milletin hukukî vechesinin farklı ve ayrıntılı yönleri vardır. Osmanlı Devleti, tarihteki son İslâm imparatorluğu olarak bu konuda idarî bir kesinleşme ve hukukî-idarî yapıda bazı somut görünümler ortaya koymuştur.

    Osmanlı ilerlemesi XIV ve XV. yüzyıllarda değişen dünya şartlarında vuku buldu. Bu iki asırlık dönemin şartları İslâm'ın ilk asırlarındaki dünyadan farklıdır. Fütuhat için Osmanlı askerî gücü ve askerî tekniği bilhassa uzun vadeli politik uygulamalarla birlikte yürümek zorundaydı. Halil İnalcık'a göre gayri müslimler Osmanlı idaresi altında dört farklı devir veya aşamadan geçmiştir. İlk fütuhat döneminde etkili propaganda yapılmış, fetihten sonra köylü, şehirli zenaatkâra, ruhban ve toprak sahiplerine bazan İslâm hukukunu bile zorlayan imtiyazlar verilmiş, fetih öncesine ait hukukî müessese ve kaideleri sürdürülmekle beraber eski düzen ağır şartlar içeriyorsa lağvedilmiş, eski yönetici grupları ve toprak sahipleri askerî zümreye sokulmuştur. Bu politikaya ve sisteme istimâlet denmiştir. Fetihten sonra da durumun değişmesi için zorlayıcı sebepler olmadıkça bu statü devam etmiştir. Balkanlar'da fâtihlerle uzlaşmayan eski feodal zümrenin zamanla ya müslüman cemiyeti içinde eridiği veya sahneden çekildiği görülür. Fakat Osmanlı cemiyet nizamı bu muhtelif dinlerin millet sistemi içinde varlığını sürdürmesi şeklinde oluşmuştur.

    Millet teşkilâtı etnik (kavmî) ve lisan aidiyetine değil din ve mezhep esasına dayanır. Ermeniler'in hepsi tek bir Ermeni milleti olarak görülmez. Bunlar Gregoryen (Ermeni ismiyle), Ermeni-Katolik Ermeni (Katolik ismiyle) şeklinde iki millet halinde teşkilâtlanmıştır. XIX. yüzyılda 1850'den sonra Protestan taifesi içinde yer alan Ermeniler de olmuştur. Zamanla Protestanlık tanınınca Ermeniler üç millete mensup oldu. Bir süre Süryânî-kadîm cemaati Ermeniler'le birlikteydi.

    Bunun sebebi, ikisinin de anti Chalcedon (Kadıköy Konsili karşıtı) denen mezhep içinde bulunmasıydı. Mûsevî milleti ise Karaîm mezhebindeki yahudilerle hem bir arada idi hem bir arada değildi. Ferman ve işlemlerde Mûsevî milleti hahambaşısı ve Karaîm milletbaşından söz edilir. Bu iki cemaatin ayrılığı daha çok idarî, malî meseleler açısından böyle görülmüş olmalıdır (BA, Gayri Müslim Cemaat Defterleri, nr. 18, s. 38-42). Bulgarlar, Sırplar (bir ara XVI. yüzyılda Peç-İpek patrikliği kurulmuşsa da lağvedilmiş ve Sırp kilisesi XIX. yüzyıl başına kadar bu açıdan mevcut olmamıştır), Ortodoks Arnavut ve Rum Ortodoks Araplar, Helen unsurla beraber Fener'de Rum Ortodoks Patrikhânesi'nin ruhanî, malî, idarî, hukukî ve sansürcü (eğitim ve yayın sansürü) denetim ve yönetimine tâbi idiler (Fener semtine patrikhânenin taşınması XVI. yüzyıl sonundadır). XIX. yüzyılda ulusçu hareketler sırasında bu unsurların Bâbıâli'den çok Helen unsurla ve patrikhâneyle mücadelesinin sebebi budur. Aralarındaki çatışma ve olaylar cemaatlerin tarihinde derin izler bırakmış, Makedonya ve Bulgaristan'da Katolik kilisesi kurma ve bu mezhebe girme sebebi de bu gibi ulusçu duygular sayesinde olmuştur. Zira patrikhâne bu unsurlara ibadet ve eğitimde kendi dillerini kullanma izni vermiyor, yüksek rütbeli ruhbanı hep Helen unsur arasından tayin ediyordu. Bu durum Ortodoks Araplar arasında da o günden bugüne bir huzursuzluk yarattı ve Grek-Katolik denen (Melkâiyye, Melkit) kiliseye geçme eğilimini arttırdı. XIX. yüzyılda Filistin'de yerli hıristiyan Araplar'la Ortodoks kilisesi ruhbanı arasındaki bu gerilim ve mezhep değiştirme olayını Rus peder Porfirij nakleder (Heyer, s. 203, 207, 209). Esasen ekümenik (universal) unvanıyla itibar ve kudretine Osmanlı devrinde ulaşan Ortodoks kilisesi XIX. yüzyılda Sırp, Eflak, Bulgar ve hatta Yunan kiliselerinin özerk olarak kopmalarıyla zayıfladı. Rum Ortodoks kilisesinin ve patriğinin konumu imparatorlukta millet sistemine en tipik örnek olmuştur. Bu çok uluslu yapıyı gösterir. Bunun aksine Ermeni ulusunun üç millete ayrılması da Osmanlı millet sisteminin özelliğini belirler.

    İslâm ülkesi içinde gayri müslim zümrelerin zimmî statüsünde hakları ve yükümlülükleri vardır. İslâm devletinde gayri müslimler himaye altındadır. Buna karşılık bazı farklı vergiler (tarımda haraç) ve baş vergisi (cizye) öder. İslâm devletinin daha ilk asrında gayri müslimlerin müslüman olmasıyla baş vergisinden sağlanan gelir azaldığından bir süre sonra vergiye esas olan unsurun mükellefin kendisi değil arazisi olacağı yorumu ortaya çıktı ve haracî arazi sınıflandırması yapıldı. Uygulamada Roma, Bizans, Sâsânî imparatorluklarındaki gibi devletin resmî dini dışındaki unsurlardan alınan cizye vergisi, İslâm hukukunun esasları içinde askerlik yükümlülüğüne karşılıktı. İslâm tarihinde bu tabir XIX. yüzyıl modernizasyonu sırasında kalkmışsa da vergi gayri müslimlerden bedel-i askerî adı altında toplanmıştır (bazı gayri müslimlerin orduda ve donanmada asker olduğu bilinmektedir; bundan başka bazı müslüman gençlerin de bu bedeli ödeyip askerlikten muaf olduğu görülmüştür; diğer taraftan I. Dünya Savaşı'nda askerlik muafiyeti geniş ölçüde lağvedilmiş, gayri müslimler de orduya alınmıştır; ordunun meslek sınıflarında bir hayli gayri müslim zâbit vardı). Ayrıca İslâm devleti, eski imparatorlukların bu sahadaki âdet ve kurumlarından uygun görülenleri kabul etmiştir. Meselâ Sâsânî İmparatorluğu'nda hıristiyan kiliselerinin çan çalması hoş karşılanmaz, bir tahta tokmakla dövülmek suretiyle cemaat âyine çağırılırdı. Bu usul Osmanlı Devleti'de de hep benimsendi; ancak 1856 Islahat Fermanı hükümleriyle yasak kalktı. Kudüs'teki Kutsal Mezar Kilisesi'ne (Saint Sepalchere) Rus çarı dev bir çan hediye etti. Fakat eski tahta tokmak çalma geleneğini hıristiyanlar da benimsemiş olmalı ki bugün dahi âyin başında çanlarla birlikte aynı yerde tahta tokmak vurulmaktadır. Değişik din mensuplarının ayrı kıyafet giyme mükellefiyeti de bu gibi düzenlemelerdendir. Ancak kılık kıyafet ayırımı ve farklı mahallelerde oturma gibi zorunlulukları gayri müslim gruplar da benimsemiştir. Gayri müslim için de müslümanla karışmama, dinini ve geleneğini bu yolla devam ettirme gibi bir keyfiyet söz konusuydu.

    Zimmî tebaanın hakları ve konumu itibariyle ikinci sınıf bir zümre olduğu ileri sürülürse de aslında bu ifade ile anonim kurallar içinde yaşayan bir toplum düşünülmektedir. Halbuki millet sisteminde her dinî zümre kendi bölümünde yaşar; mensuplarının refahı, yükselmesi, cezalandırılması da bu içtimaî sistem içindedir. Her dinden toplumun bütününü içine alan kurumlar yoktur. İslâm devletinde ve Osmanlı İmparatorluğu’ndaki millet biçiminde teşkilâtlanma ve ferdin dinî kompartımana aidiyeti, modern dünyadaki azınlık statüsü ve psikolojisinden hem objektif hem sübjektif esasları itibariyle farklıdır. Millet sözü gerçekte dinî bir aidiyeti ifade eder ve fert, doğduğu millet kompartımanının içinde o cemaatin ruhanî otoritesine bağlı olarak yaşar. Ancak ihtidâ ederse bu kompartımanı değiştirir. İslâm devleti gayri müslimlerin ihtidâ dışında bir dinden öbürüne geçmesini hoş görmez; pratikte de bu pek olmamıştır (yahudi cemaatinden Hıristiyanlığa, hıristiyanlardan Yahudiliğe geçiş gibi). Fakat hıristiyan cemaatin kendi içinde mezhep değiştirme olayları görülür. Ekalliyet (minorité, azınlık) sözü devlet ve Osmanlı toplum hayatına imparatorluğun son on yıllarında girmiştir. Millet kompartımanına mensup olan kimse modern toplumdaki azınlığın aksine bazı davranış ve tutumlar sergiler. Bu aidiyet fertlere aile ve cemaat içinde bir güvenlik ve kimlik verir. Kendi toplumsal grubunda kendi geleneği, babadan oğula sözlü kültürü içinde yaşar. Kompartımanlar arasında ilişki de azdır, çatışma da. Modern toplumdaki azınlık ferdi gibi çevre ile yarışma, kimlik ispatı, asimile olma veya asimilasyona karşı direnme dolayısıyla çatışmacı davranışlara girme gibi durumlar söz konusu değildir. Bu gibi rekabetler ve cemiyet hayatında kozmopolit seçkinler içine girmek için çekişmeler, Osmanlı cemiyetinde son asırdaki uluslaşma ve modernleşme ile başlamıştır. XIX. yüzyılda her dinden bir grup genç imparatorluğun eğitim kurumlarında bütün diğer kompartımanlardan insanlarla birlikte eğitilmiş, bürokrasiye girmiş, yükselmiş ve Osmanlı seçkinleri içinde yer almışken bir grup bu sürecin dışında kalmış, ulusçu akımlar ve çatışmalara katılmış, diğer kalabalık üçüncü grup ise asırlardan beri sürdürdüğü hayatı köylü ve şehirli zenaatkâr ve esnaf olarak devam ettirmiştir.

    Millet teşkilâtı bir sosyal sınıflama esasına dayanmaz. Her millet grubu içinde Osmanlı toplumunun imtiyazlıları bulunabilir. Genellikle askeri tabiri altında sınıflandırılan ve hizmet karşılığında belirli veya hemen bütün vergilerden muaf zümre her millet grubunda vardır. Meselâ martolos denilen hıristiyan askerleri, voynuk adı verilen sipahi statüsündeki Bulgar savaşçıları, çeşitli dinlerden derbendciler veya bir Rum metropolit, bir Ermeni vartabed yahut “amira zümresi üyesi (memurlar) Ermeniler veya bir haham ve hahambaşı tıpkı bir müslüman müderris ve mütevelli gibidir. Askerî sınıfın dışında reâyâ denilen, vergi veren,

    angarya yükümlüsü ve silâh taşıyamayan geniş zümreye müslüman, hıristiyan, yahudi herkes dahildir. Bunların yükümlülüklerinde ancak malî bir uygulama farkı olur (bir kısmının, meselâ müslümanların cizye vermemesi gibi).

    Millet teşkilâtının hukukî esasının ayrıntılı yönleri ve farklılıkları vardır. Öncelikle Rum milleti (Rum Ortodoks veya Batı dillerinde yanlış olarak Greek Orthodox denen) ele alınırsa başlangıçta Helen etnik unsurun ağırlık kazandığı bu kilisede başka etnik grupların varlığı da söz konusudur. Zamanla bu farklı etnik gruplar bilhassa XIX. asırda kiliseden koptu ve Rum Ortodoks kilisesi âdeta Batılılar’ın dediği anlamda bir Helen ulusal kilisesine dönüştü. Günümüzde bu kilisenin en önemli sorunu Yunan isyanıyla Yunanistan'da doğan özerk kiliseyle olan mücadelesidir. Osmanlı döneminde Rum Ortodoks kilisesi derken tabir Roma anlamında kullanılır ve kilisenin kendisi için kullandığı “ekümen unvanı aslında Roma ile bağdaşır. Doğrudan Roma tabiri Osmanlılığın siyasî hâkimiyet alanı hedefiyle de bağdaşmaktadır. XIX. yüzyılda bu kiliseden ayaklanmalar dolayısıyla önce Sırplar, Yunan isyanından sonra da Atina merkezli Yunanistan patrikhânesinin kurulması, ancak II. Dünya Savaşı'nın ardından tanınmakla birlikte Romanya ve 1870'te Fener‚den ayrılan Bulgar Eksarklığı, Fener Rum Ortodoks Patrikhânesi'ne ağır darbeler indirmiştir. Kıbrıs başpiskoposluğu ve Sînâ yarımadasındaki Saint Katherina Manastır Cumhuriyeti Hıristiyanlığın ilk asırlarından, Rusya patrikliği ise XV. yüzyıldan beri özerktir.

    Bilhassa millî devletlerin doğuşu ve ardından Tanzimat reformları Rum Ortodoks kilisesinin birliğini bozdu; nüfuz alanı azaldı. Meselâ 1830'da Filistin'deki hıristiyan Araplar'ın % 90'ı Rum Ortodoks iken asrın sonunda bu oran % 30'a indi (Heyer, s. 203). 27 Nisan 1851'de Rum Ortodoks Araplar'ın Müslümanlığa geçmesine izin veren ferman çıkarıldı. Bu durum, meselâ ihtidâ dışında mezhepten mezhebe geçişi hoş görmeyen hatta yasaklayan klasik millet nizamıyla bağdaşmaz.

    Ardından takaddüm meselesi çıktı. Devlet protokolünde, şehir ve taşra yönetiminde idarenin işlemlerine katkı ve hıristiyanları temsil konusunda Rum Ortodoks ruhbanının önceliği ve üstünlüğü vardı. Tanzimat'ta bu durum diğer gayri müslim ruhbanın itirazına yol açtı. “Dersaâdet'te Rum kilisesi cümleden eski olmakla birlikte Rum patriğinin mevâki-i resmiyyede sâirlerine takaddüm olunmasını iktizâ eder ise de taşrada bazı mahallelerde Ermeni ve Katolik milletlerin nüfusu ziyade olduğundan onların takaddüm etmesi, aksi takdirde taşra meclislerinde münâzaa çıktığı ... (BA, İrade-Meclis-i Mahsûs, nr. 383, 5 Receb 1273 [1 Mart 1857]) resmen ilân edildi. Tanzimat döneminin bu politikası Rum Ortodoks kilisesinin çöküş devridir. Tanzimat'tan sonra Rum patriği de diğer ruhanî reislerle protokolde eşitlendi ve hepsi rütbetlü unvanıyla zikredildi.

    Tanzimat ruhbandan olmayan tüccar ve memurların Rum, Ermeni ve Mûsevî millet meclislerine üye olarak cemaat işlerini yürütmesini, hatta patrik ve hahambaşının seçimlerine katılmasını sağladı. Mûsevîler için çok şey değişmemekle beraber şüphesiz kiliselerin yetkisi azaldı. Bununla birlikte eski devirden beri ruhanî reislerin nihaî tayin ve azil makamı Bâbıâli idi ve bu yetki sıkça kullanılırdı. Meselâ XVII. yüzyılda elli sekiz Rum patriği değiştirildi. Ortalama yönetim süresi yirmi aydı. Hatta Patrik III. Kalinikos için 1757 yılında bu süre ölümünden önceki birkaç saatten ibaretti (Clogg, II, 187).

    Ermeniler için millet statüsünün tarihi konusunda ihtilâf vardır. Genelde Fâtih Sultan Mehmed, Bursa'dan getirttiği metropolit Hovakim'i İstanbul'da patrik tayin ettiği 1461 tarihi kabul edilir. XVI ve XVII. yüzyıllarda da İstanbul Ermeni patriğinin Osmanlı Ermenileri'nin milletbaşısı statüsünde olduğu anlaşılmaktadır. Eçmiyazin, Sîs ve Ahtamar katolikosluklarına ve Kudüs patrikliğine rağmen Ermeni patriğinin Osmanlı Ermenileri'nin milletbaşısı olduğu görülür. Şüphesiz bu durum XIX. yüzyıl için de aynıdır. Artık Eçmiyazin, Rusya İmparatorluğu sınırları içindeydi ve İstanbul'daki patriğe karşı ruhanî üstünlük durumu vardı, idarî bir bağı yoktu. Ermeni milleti, XVII ve XVIII. yüzyıllarda Katolik misyonların faaliyetleriyle kadîm Ermeni kilisesini terkederek Katolikliğe geçenler dolayısıyla nüfuz kaybetmiştir. Ocak 1830'da II. Mahmud Ermeni Katolikleri'ne millet statüsü verdi. Bu durum, eski Ermeni kilisesini zayıflattığı gibi bundan daha önce Süryân-i Kadîm kilisesinin de müstakil olarak kabulü Ermeni patriğinin nüfuz ve nüfus alanını daralttı.

    İstanbul, İzmir ve Selânik'te eskiden beri, Sayda, Trablusşam, Halep gibi şehirlerde Osmanlı devrinde yerleşen tüccar, zenaatçı İtalyanlar vardı. Ancak XVIII ve XIX. yüzyıllarda İtalya ve Batı Avrupa'dan iş arayan çeşitli kavimlerden insanlar da buralara göç etti. Roma Katolik kilisesine tâbi Levanten denilen bu gruplar Latin taifesi olarak ayrı tasnife tâbi tutulur. Taife millet statüsünde bir topluluk olmayıp bir cemaattir. Levantenler “nation diye bahsetmek mümkün değildir, zira etnik birlikleri yoktur. Bunların içinde Almanca, Macarca, Çekçe, Fransızca, İtalyanca konuşanlar vardı; fakat zamanla hepsi kendine özgü deyiş ve şiveli bir Fransızca kullanmaya başladı. Latin taifesi doğrudan Roma Katolik ritüeline tâbi idi. O çağda Roma Katolik kiliselerinde ibadet dili Latince idi. Fetihten sonra Galata'daki Latinler'in statüsü konusunda Halil İnalcık, Muharrem 857 (Ocak 1453) tarihli ahidnâme ile Fâtih Sultan Mehmed'in daha kuşatma başlamadan Galata Cenevizlileri'ni belirli ölçüde bertaraf etme politikası izlediğini belirtir. Bu bir Galata özerkliği değildir. Zira Cemâziyelâhir 857 (Haziran 1453) ahidnâmesinde bu özerkliğin verilmediği açıktır. Ancak Ceneviz ahalisine zimmî statüsünde belirli haklar tanınmıştır. Zilhicce 882'de (Mart 1478) yapılan Galata tahririyle Galata'da 332 hâne Avrupalı'nın yaşadığı tesbit edilmiştir. Buna Kefeliler'in 267 hânesi de ilâve edilmelidir. Galata’da Latin milletinin Saint Anne, Saint Benedict, Saint Giovani Ospedale, Saint Sebastiano, Saint Antonio, San Giorgio, Saint Maria, San Nicolo, Saint Pietro et Paulo gibi kiliseleri vardı. Bu kiliseler pratikte yabancı elçiliklerin ve misyonların himayesi altında bulunmaktaydı.

    Latin cemaati veya Latin milleti imparatorluğun Rum Ortodoks, Ermeni, Ermeni Katolik ve yahudi millet teşkilâtı gibi değildi. İstanbul'da yaşayan Levantenler (Latin cemaati) yabancı diplomatik misyonlara ve dinî gruplara ait kiliselere devam eder, dinî hizmet ve ibadetleri yabancı tebaalı ruhban tarafından yerine getirilirdi. Başlarında milletbaşı olabilecek, temsilcilik yapabilecek tebaa-i şâhâneden bir din adamı yoktu. Bunlar ecnebi olduğundan ruhanî reisleri de bulunmamaktaydı. Bu sebeple tebaa-i şâhâneden olan gayri müslimlerin aksine günlük işleri için gereğinde vekilleri aracılığıyla hükümetle temas ederledi. Latin vekâleti bu bakımdan hukukî bir temsil ve zümre idaresinden farklı bir şey değildi.

    Şark Katolikleri ise Ermeni-Katolik, Süryânî-Katolik, Kobt-Katolik ve 1860'tan sonra Bulgar-Katolik cemaatleriydi. İbadette kendi dillerini kullanırlar, Roma kilisesine tâbi olmakla beraber kendi

    özgün ritüel ve hiyerarşilerini bir nevi özerklik içinde korurlardı; Lübnan Mârûnîleri ve Melkitler de (Grek-Katolik) böyledir.

    Mûsevî milleti Osmanlı topraklarında en dağınık ve en çok dilli bir cemaatti, İspanya’dan gelenlere Sefarad denirdi ve bunlar Judeo-Espanyol (Ladino) konuşurlardı. XVIII ve XIX. yüzyıllarda Doğu ve Orta Avrupa’dan göç edenler Yidiş dili konuşan Aşkenaziler'di. İmparatorlukta Mezopotamya‚da Ârâmîce, diğer Doğu ülkelerinde Arapça konuşan yahudiler vardı. Bu millet öbürleri gibi bir merkezin sıkı bağı altındaki bir cemaat değildi. Çünkü Yahudilik'te de İslâmiyet gibi ruhban sınıfı ve kilise yoktur. Zamanla Osmanlı politikasının da teşvikiyle XIX. yüzyılda (bilhassa II. Abdülhamid devrinde hahambaşı kaymakamı Moshe Halevy ve II. Meşrutiyet‚te hahambaşı Haim Nahum devrinde) İstanbul‚daki hahambaşının diğer cemaatler üzerindeki üstünlüğü fiilen sağlandı. Osmanlı kançilaryasının klasik devir kayıtlarında bazı durumlarda hıristiyanlar için “kefere tabiri kullanıldığı halde yahudiler için bu tabir kullanılmaz, “kefere ve yahudi taifesi denirdi. Mûsevîler'le hıristiyanlar, özellikle Helen Rum Ortodokslar arasındaki münâferet zaman zaman Bâbıâli için problem çıkarırdı. XIX. yüzyılda Osmanlı yahudi milleti de tüccar ve memur üyelerin yer aldığı bir “millet meclisi kurdu.

    Millet sisteminde var olan değişmez bazı kurallar umumi asayiş için gerekliydi. Milletbaşı olan makamın malî iltizam yetki ve görevlerini yerine getirmesine destek olunurdu. Ruhanî reisin devlet adına koyduğu vergilere karşı çıkılması ve toplanmasına direniş gösterilmesi durumunda kolluk kuvvetleri devreye sokulurdu. Milletbaşına saygısızlık ve özellikle toplu isyan devlete karşı yapılmış sayılırdı. Bunun tipik örneği 8 Ağustos 1820 tarihinde mutaassıp Gregoryen Ermenileri'nin Patrik Bogos'a karşı baş kaldırılarında görülür. Onlar patriği Katolik propagandasına mani olmamak, hatta Katolik Ermeniler'i korumakla suçluyorlardı. İsyan devlet tarafından şiddetle bastırıldı. İdam edilen birkaçının yaftalarına “milletin esâfilini tahrik edip patrikhâneyi bastıkları yazıldı. Bu ibare özellikle II. Mahmud tarafından tembih edilmişti. Burada yer alan, Reâyâ makÅ«lesinin cemiyet ile kenîse basmaları devletçe hazmolunur hal değildir cümlesi (Beydilli, s. 5-6) milletbaşına saygıyı ve yüklenen görevi gösterir. Bu görevi yerine getirmeyenler azledilir, cezalandırılabilir. Rum patrikleri gibi genelde Ermeni patrikleri de sık sık değişirdi. Milletine hâkim olamayan ruhanîyi idare de tutmazdı. Buna karşı II. Mahmud ve II. Abdülhamid gibi otoriter hükümdarlar, cemaatini kuvvetle idare eden ruhanî reisleri ve “amira ve Fenerli Bey gibi mülkî âmirleri yerlerinde tutmuş ve desteklemişlerdir. Bu dönemde nüfuz sahibi ve uzun süre görev gören ruhanî reis ve gayri müslim mülkî âmirlerin sayısı fazladır.

    Şartlar ve dış dünyanın baskıları sebebiyle XIX. yüzyıldaki misyonerlik etkili görünüyorsa da devletin diğer gayri müslim cemaatlerle birlikte XVII-XVIII ve bilhassa XIX. yüzyıllarda Katolik misyon faaliyetlerine ve Protestanlığa karşı direndiği açıktır. Milletbaşının gelenek ve inançlarına karşı tehditkâr ve tahrikçi faaliyette bulunmakla itham ettiği şahıs ve zümreleri devlet kolluk kuvvetleri baskısıyla patrik ya da hahambaşının talebi üzerine cezalandırırdı. En tipik olay 1660'larda sahte mesîh denilen Sabatay Sevi'nin mahkemesidir. Hahamların Sabatay Sevi'yi şikâyeti ve şeriatlarını ihlâl ettiğini ileri sürmeleri üzerine kurulan mahkeme heyetinin onu idama mahkûm edeceği sırada hahamın ihtidâ etmesiyle kurtulması sağlandı. Bunun için ona ve taraftarlarına müslüman olmaları telkin edilmişti. 15 Teşrînievvel 1296 (27 Ekim 1880) tarihli, Saint Petersburg sefâretinden Yıldız Sarayı başkitâbetine yazılan telgrafnâmeden ise Protestan rahiplerin, Ermeni Gregoryen mezhebi aleyhindeki kötü niyetleri ve okullar açmak gibi faaliyetlerine karşı çıkıldığı anlaşılmaktadır. Okul açma ve kitap basımı patriklerin kontrolündeydi; ancak bu faaliyetin ve patrikhânenin denetimini de hükümet yapardı. Âyin ve ibadet serbestliği propagandanın da serbest yapılacağı anlamına gelmiyordu. Tanzimat ve Islahat fermanlarından sonra da aslında devlet, gayri müslimlerin kilise ve mektep gibi binaları serbestçe yapmasını mümkün olduğunca engellemiştir. Fakat artık eski dönemden farklı bir safhaya geçilmişti.

    Gerek klasik devirde gerekse XIX. yüzyılda milletlerin temsili ve imparatorluk protokolünde yer almaları Osmanlı devlet geleneğinin en çok önem verdiği hususlardandır. Fâtih Sultan Mehmed'in Rum Ortodoks Patriği Ghennadios'u tayin ederken gösterdiği ihtiram ve verdiği protokol imtiyazı bilinmektedir. Fâtih Sultan Mehmed milletbaşına at hediye etti ve ruhanî reisler o zamandan beri askerî sınıf üyesi olarak binek hayvanı kullanmak gibi ayrıcalıklara sahip oldular. Son dönemlerde yapılan merasimlerde, muayede ve cülûsta ruhanî reisler öncelikle yerlerini alırlardı. Bu hususun bilhassa XIX. yüzyılda takaddüm meselesini de ortaya çıkardığı açıktır.

    Millet gruplarının evrensel bir imparatorluktaki temsil ve kamu hizmetinden millet esası ve düzeniyle yararlanmak istedikleri açıktır. XIX. yüzyılda gayri müslim nüfus oranı üçte bir olarak kabul ediliyordu. Tıbbiye, Mülkiye, Galatasaray gibi okullara gayri müslim milletlerin gençleri üçte bir miktarda alınıyordu. Bu miktar, millet grupları esasına göre ve yine millet teşkilâtının istek ve talebi üzerine düzenlenen bir kontenjanı göstermekteydi (BA, İrade-Meclis-i Vâlâ, nr. 16519, 12 Ramazan 1273 [6 Mayıs 1857]). Millet tipi örgütlenme son dönem imparatorluk protokolüne de yansıdı. Meselâ cuma selâmlığında asker, çavuş ve subaylar arasında her milletin kontenjanına önem verilirdi. 2 Muharrem 1295 (6 Ocak 1878) tarihli irade Süryân-i Kadîm patriği, Protestan ve yahudi milletlerinin, Latin taifesinin arzuhali üzerine cuma selâmlığındaki muhtelif milletlerden mülâzım ve çavuşların tesbitini emreder (BA, Yıldız-Sadâret, Resmî nr. 1/18, 2 Muharrem 1295). Millet teşkilâtlanmasının en renkli temsil yansıması Diyarbekir Vilâyet İdare Meclisi'nde görülür. Bölgedeki bütün hıristiyan milletlerin ve hatta Şâfiî ve Hanefî müftüsünün meclisin tabii âzaları arasında yer alarak tarihte görülmemiş bir ruhanî şûra meydana getirdikleri söylenebilir. Millet teşkilâtlanmasının bu özellikleri dolayısıyla salt ruhanî iltizam sistemi olarak adlandırılması pek mümkün değildir. Şüphesiz malî alanda millet yapılanması devletin malî işlemlerini kolaylaştırmıştır. Hatta siyasî hâkimiyetin kontrolü ve asayişin sağlanması bakımından bu sistemin idare cihazına kolaylık getirdiği açıktır ki bu da bir tür iltizamdır. Fakat öte yandan kültürel mirası muhafaza, kültürel kimliğin devamı açısından millet sisteminin bu mekanizmasının ötesinde özgün yönleri vardır. En büyük zenginlik de aile hukuku alanında her milletin kendi yapısını koruyup sürdürmesidir. Bizzat Roma hukukunun dahi Avrupa'daki gelişiminden ayrı bir dal halinde Turkokrati diye bilinen, Osmanlı devrine ait kendine özgü Bizans sonrası bir safhası vardır. Bu, millet sisteminin kendi kompartımanı içinde o toplumun hukukî mirasını muhafaza etmesiyle ilgili bir durumdur.


    Osmanlı millet teşkilâtı altı asrı aynı yapı içinde geçirmemiştir. 1856 Islahat Fermanı’ndan sonra cemaatlerin her biri, laik unsurların da cemaat idaresine katılım talebiyle yavaş yavaş birer nizamnâme çıkarttırmış, patrik ve ruhanî kurulların yanında millet meclislerinin teşekkülü safhasına girilmiştir. Böylece millet teşkilâtı âdeta bir “şahsiyyet-i hükmiyye” kazanmış, cemaatlerin vakıf, okul ve içtimaî tesislerinin idaresi ve denetimi bu meclislerin eline geçmiş bulunuyordu. Patrikhânelerin yetkileri azalmış, ruhban dışı laik unsurların idarede ve fikir hayatında rolü artmıştı. Bu gibi kurumlaşmalar aslında ulusçuluk ve ayrıkçılığı doğuran ve arttıran sebeplerdi, fakat öte yandan bu millet meclisleri ulusçu eğilim ve hareketlere karşı da Bâbıâli’nin kontrol ve yönlendirme mekanizmaları olarak rol oynamışlardı. XIX. yüzyılda Osmanlı dünyası ulusçu akımların dışta ve içteki patlamasına açıktı. Millet teşkilâtını Tanzimat devri yöneticisi, cemaatlerin içinde Osmanlıcı bir seçkinler zümresi yetiştirmek ve bu organları kullanarak gayri müslim cemaatleri yönetmek için bir zemin haline getirmişti. XIX. yüzyılda Osmanlı millet teşkilâtının yeniden düzenlenmesi, asrın çetin şartları göz önüne alınırsa özgün bir buluş olarak değerlendirilebilir.

    Osmanlı millet nizamı belli bir coğrafyada yaşayanlar kadar dağınık yerleşme biçimi gösteren, bazan aralarında dil birliği bile olmayan (Mûsevîler gibi) grupların da imparatorluğun hayatı boyunca kültürel değilse de dinî kimliklerini korumasını sağlamıştır. Hatta bu sistem sayesinde dinî kompartımanın içinde geçişme ve kimlik özümsemeleri olmuştur. Bazı Bulgarlar ve hıristiyan Arnavutlar Helenleşmiş, aynı şekilde Anadolu’nun Karamanlı denen Türk asıllı, Türkçe konuşan Ortodoks hıristiyanları tarihlerini Helen olarak kapamak zorunda kalmıştır. Aynı şekilde müslüman olan bazı unsurlar da dilleri farklı olduğu halde Türk kimliğini benimsemiş veya buna bitişmiştir.
    Konu KAPTAN tarafından (04-26-2017 Saat 13:11 ) değiştirilmiştir.
    Paylaşım aleminin tüm çabası sizin memuniyetiniz için olacaktır.

    Bu sitenin sahibleri burada paylaşım için bulunanlardır.

    Burada bulundugunuz ve paylaşım alemini yaşattıgınız için sizi tebrik ederiz.



  2. #2
    KAPTAN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Dec 2012
    Mesajlar
    3.229

    Millet Nedir?

    Önceki bölümde, millet'in halk, usbe veya asabe, ve ırk olmadığını ortaya koyarak, halk, usbe veya asabe ve ırk kavramları hakkında kısa kısa da olsa bilgiler verip; millet ırktan da, halktan da, usbe veya asabeden de farklı bir cemiyet birimidir, dedik... Bu bölümde, artık, millet nedir, sualine cevap vermeye çalışacağız.

    Millet nedir?

    Bu soruya, bugüne kadar, yüzlerce değişik cevap verilmiştir... Bazıları soy birliğini esas almışlardır. Bunlara göre, yalnız aynı ırktan olanlar millet teşkil edebilirler... Bazıları dil birliğini şart koşmuşlardır. Bunlara göre de, millet bütünlüğünün en belirli alâmeti aynı dili konuşmaktır... Bazıları din birliğine ehemmiyet vermişlerdir. Bunlar din kardeşliğini ilk plânda tutanlardır... Bazıları vatan birliğini başlıca sebep kabul ederler... Bazıları menfaat iştirakini ileri sürerler. Buna göre, insanları millet topluluğu halinde bir arada yaşamaya sevk eden âmil doğrudan doğruya menfaat ortaklığıdır... Nihayet bazılarına göre de millet millî ruh sayesinde var olur. Bu öyle bir manevî kuvvet, öyle bir şuurdur ki, ırk ile, din ile, vatan ve
    menfaat ile alâkasız olarak, tarih içinde fertlerin müşterek acıları ve ortak saadetlerinden doğar ve millet birliğini meydana getirir.

    Bütün bu görüşlerden çıkan netice şudur; milletlerin devamlılığını sağlayan unsurlar değişiklik gösterdiğinden, her millet kendi gerçeklerine uyan, sıraladığımız anlayışlardan birini veya ikisini mûteber saymaktadır. Meselâ Fransız fikir adamlarının çoğuna göre millet, sadece kültür birliğinin doğurduğu bir cemiyet birimidir. Buna karşılık, Alman fikir adamlarının büyük kısmı millet'in soy birliğine dayandığı görüşündedirler. Komünistlere göre millet, dil, toprak, iktisadî hayat birliği ve ortak kültür biçiminde beliren ruhî şekillenme birliğinin hüküm sürdüğü, tarihî olarak meydana gelmiş istikrarlı bir topluluktur.

    Merhum İsmail Hâmi DANİŞMEND, bu durumu, Türklük Meseleleri adlı kitabında, şöyle ifade ediyor: “Millet demek, herhangi bir esas etrafında toplanmış mütesânid bir insan kütlesi demektir.”

    “Etrafında toplanılan bu esas bazan Fransa ile Çin de olduğu gibi Kültür, bazan Almanya'da olduğu gibi Irk, bazan İslav ve Arap âlemleriyle Romanya'da olduğu gibi Dil, bazan Amerika Birleşik Devletleri'nde olduğu gibi Tâbiiyet, bazan Avusturya'da olduğu gibi Mezhep ve bazan da İsviçre'de olduğu gibi Vatan mefhumundan ibaret olabilir. Tabii böyle bir tarife göre herhangi bir camianın bir millet sayılabilmesi için ırk birliği, dil birliği, kültür birliği, din ve mezhep birliği ve yahut vatan birliği gibi rabıtaların hepsine birden lüzum yoktur: Bir camianın Millet sayılabilmesi için bunlardan herhangi birinin etrafında toplanılmış olması kâfidir.”

    Özetlersek, demek ki, millet her şeyden önce tarihî bir gerçektir. Çünkü milleti tarih hazırlar; milletler varlıklarını tarihî gelişmeler içinde kazanırlar. Millet olmak için, zorunlu olan bütün
    tarihî şartlar yüzyıllar boyunca hazırlanır... İkincisi, toplum gelişmesinde ulaşılan son aşama olan millet, sosyal bir varlık ve sosyal bir gerçektir. Bir gönül birliği ve ruh anlaşmasıyla birlikte yaşayan insan topluluğu olarak millet, devamlı ve daimî bir hayat ve kader ortağı halinde bir arada bulunan insanların topluluğudur... Son olarak millet, aynı zamanda bir hukukî gerçektir. Önce, milleti teşkil eden fertlerin milletle ve dolaylı olarak devletle ilişkisi hukukî bir bağdır. Vatandaşlık veya diğer bir deyimle tâbiyet millet gerçeğine dayanır. Milletin hukuk kaideleri ile şekil alması, düzen kurması da diğer bakımdan hukukî gerçek olduğunu ortaya koyar. Milletin, millî irade esasına dayanarak, hukuk düzenini kurması, yaşatması, devam ettirmesi, kendi kendini idare etmesi millet gerçeğine dayanır.

    HANGİ TARİF DOĞRU?

    Acaba, bu tariflerden, hangisi doğru? Bu noktada, doğruluk veya yanlışlık üzerinde bir karar vermek kolay değil. Fakat daha önce ve çok daha kolay yapabileceğimiz bir tespit var: Yukarıdaki tariflerin hepsi de, tarifi yapan zümrenin menfaatine uygundur. Fransız'ların millet
    tarifi Fransız çıkarlarına, Alman'larınki Alman çıkarlarına en uygun olan tariftir. Stalin'in millet tarifi ise adı geçen kitabın yazıldığı tarihlerde Rusya'daki komünist harekete hizmet gayesini taşır.

    Fransızlar kültürden başka bir şeye, bilhassa soy'a dayanan bir tarif yapmağa kalkarlarsa önce Fransa'yı Lâtin, Cermen v.b. şekillerde bölmeleri gerekecekti. Sonra, Almanya ile aralarındaki tarihi Alsas anlaşmazlığını da, bölgeyi derhal Almanlara vererek sona erdirmeleri gerekiyordu. Çünkü Alsas kültür bakımından Fransız, fakat soyca Cermen'di. Buna karşılık Almanya'nın kültüre dayanan bir millet tarifi yapması, Almanlığın bölünmesine yol açacaktı. Üstelik, Alsas da Fransa'ya kalırdı. Millî Mesele kitabı Rusya'da, özellikle de Kafkasya'daki milletleri sosyalizme kazandırmak için Lenin tarafından Stalin'e ısmarlanan bir propaganda broşürüydü. Çarlık devrilip komünistler başa gelince Rus İmparatorluğu'ndaki milletlere istiklâl verileceğini müjdeliyordu.

    Hangi tarif doğru? sorusunun cevabı, böylece, hiçbiri ve hepsi oluyor. Aslında mesele, biraz da vakıaların, tabiatta var olan şeylerin tarifindeki güçlükten doğuyor. Tarif, bir yerde, insan mantığının ihtiyacıdır ve insan mantığı basitliği sever, halbuki tabiat bizim sevdiğimiz gibi basit olmak zorunda değildir.

    Burada bir örnek verelim ve masayı tarife çalışalım. Masa, muhakkak ki millet'ten çok daha basit bir kavram... Fakat masa da bir vakıadır ve tabiatta var olan bir şeyi tarif etmenin zorluğu bu misalde bile bütün şiddetiyle ortaya çıkar. Dört ayağı olan... diye başlayacak olan bir tarife derhal, üç, hatta tek ayaklı masa olmaz mı? sorusuyla son verebiliriz. Yataya hemen verilecek, yatak da, tavan da yataydır, cevabı var. Bu başarısız denemelerden sonra üstünde yemek yenilen yazı yazılan... gibi daha karışık ve kullanışa ait tarifler gelecek, bunlar da çürütülecek ve o basit masa önemli bir mesele olup çıkacaktır. Halbuki biz, masa diye bir nesnenin olduğundan kesinlikle eminiz ve bir şeyin masa olup olmadığını her zaman söyleyebiliriz.

    İLİM MİLLETİ NASIL TARİF EDİYOR?

    İLİMCİ olan ÜLKÜCÜ DÜNYA GÖRÜŞÜ'nün karşılaştığı bu güçlük, tâbiidir ki bir komünist veya Alsas için yanıp tutuşan bir Alman veya Fransız için söz konusu değildir. Çünkü onlar doğrunun değil, o anın propagandasının peşindedirler ve günlük işleri hallolduğu anda rahatlamışlardır. Benzer şekilde İngiliz'e hayat boyu düşman olduğu halde ana dilini unutup İngilizce konuşan İrlandalı için millet tarifinde lisanın yeri yoktur. Soy önemlidir. Pakistanlıya da dil'den, kültür'den değil, din'den bahsetmeniz gerekir.

    İlmin ortaya koyduğu gerçek şöyle özetlenebilir: Soy birliği, dil birliği, kültür birliği, vatan birliği, tâbiyet birliği (siyasî birlik), din birliği, ülkü birliği, tarih birliği, menfaat birliği... Bu müştereklerin bir kaçının bir araya gelmesi millet teşekkülüne sebep olabiliyor. Hepsinin birden bulunmasına lüzum yok; fakat sadece biri de genellikle millet biriminin teşekkülüne kâfi gelmez. Bir de, herhangi bir millet için verilecek tarifte “efrâdını câmi, ağyarını mâni”
    ilkesine, yani bir şeyi tarif ederken, tarif sonucu ortaya çıkan sınırlamanın o şeyi tamamen içine alması, o şey dışındakileri de tamamen dışarıda bırakması prensibine riayet etmek gerekir. Kısacası tarif, tarif olmalıdır! Meselâ Pakistan milletini sadece din birliği ile tarif etmekle bütün Pakistanlıları içeriye almış, fakat Pakistanlı olmayanların bir kısmını da (Pakistanlı olmayan Müslümanları) tarife dahil etmiş oluruz... Bu şekilde bir tarifin belirleyicilik özelliği kaybolur. Pakistan milleti için din birliğine ilâveten vatan birliğini,
    tâbiyet birliğini, ülkü ve menfaat birliğini de tarife dahil etmek gerekir.

    Yukarda, sayılan temel unsurlardan ancak bir kaçının bir araya gelmesiyle millet teşekkül eder; bir unsur tek başına genellikle milleti meydana getirmeye yetmez, dedik. Dil birliğinin milleti meydana getirmeye yetmediğini İrlanda-İngiltere, şart olmadığını da İrlanda, Pakistan, Yahudi örneklerinde görürüz. Din birliğinin yetmezliği, Müslümanların veya Hıristiyanların ayrı ayrı milletlere mensup olmaları gerçeğiyle ortaya çıkar. Şart olmadığı Çin, Vietnam gibi misallerde görülebilir. Diğer unsurların her biri için de benzer şekillerde: 1) Genellikle tek başlarına millet teşekkülü için yetmedikleri, 2) Müşterek birkaç unsur varsa, bir veya bir kaçının yokluğunun millet teşekkülüne engel olmadığı gerçeği tespit edilebilir. Şu halde: Millet; dil, kültür, din, soy, vatan, tâbiyet, ülkü, tarih, menfaat birliklerinin bir kaçının veya hepsinin belirlediği bir cemiyet birimidir.

    Demek ki, belirli bir milleti, meselâ Fransız veya Alman veya İrlanda milletlerini tarif için farklı ifadeler kullanılması bir tutarsızlık değil, bu milletlerin her birinde müşterek olan unsurların farklılığının, yani milliyetlerinin tabii sonucudur ki, Lûgat-ı Naci de milliyet kelimesine şu karşılık verilmiştir: “Milliyet: Bir milleti diğer milletten tefrik eden ahvâl ve hasâisin mecmûudur.”

    MİLLİYET NEDİR?

    Biz de milliyeti, bir milleti diğer milletlerden farklı kılan haller ve özelliklerin toplamı olarak tarif ediyoruz. Ancak, milliyetin biri sosyolojik, diğeri hukukî iki manâsı daha vardır.
    Sosyolojik anlamda milliyet, millet olmanın bütün vasıflarına haiz olduğu halde devlet kuramadığı için millet adı verilmeyen insan topluluğudur... Milliyetin hukukî-siyasî anlamı ise tâbiiyet yani vatandaşlıktır. Yani, kişi hangi devletin vatandaşlığında bulunuyorsa, hukuken o devleti kuran milletten sayılır.

    Görülüyor ki, milliyet, bir milleti diğer milletlerden ayıran durumlar, özellikler, esaslar ve prensiplerdir. Millet ise o özellikler ve esasları sinesinde toplayan insan kitlesidir, cemiyet
    birimidir. Yani, meşhur ifadeyle, “millet inkişaf etmiş bir milliyet, milliyet ise tohum halinde bir millettir.”

    Ancak, yukarda sayılan birlik unsurlarının hepsinin gerekmediği ve genellikle bir kaçının birlikte lâzım olduğu gerçeklerine ilâve edilecek bir nokta daha vardır: Soy, dil, kültür, vatan, tâbiyet, ülkü, tarih, menfaat birliklerinin hepsi gerekmeyebilir. Fakat bir millet, bunlardan ne kadar çoğuna sahipse onun bağlayıcı gücü yani, millî birliğin gücü, veya başka bir ifadeyle, bu cemiyet biriminin aşıladığı mensubiyet şuurunun gücü o kadar büyüktür. Öyleyse her milliyetçinin ilk ve temel ülküsü, mevcut müştereklerini muhafaza ederek, milletinin mümkün olduğu kadar çok müştereğe sahip olmasına çalışmaktır.

    Bu açıklamaların ışığında Türk Milletinin durumu nedir? Türk adı verilen insanlara üstünkörü bir bakış bile, ÜLKÜCÜ DÜNYA GÖRÜŞÜ açısından, memnuniyet verici bir gerçeği ortaya koyar: Türk Milleti tâbiyet birliği ile vatan birliğinin dışında, millet teşekkülüne yol açan, hemen hemen bütün unsurlara sahiptir. Bu iddia, pek az millet için ileri sürülebilir. Büyük bir tarih içinde, geniş bir coğrafyaya dağılan milletimizin temel müştereklerini bu derece koruyabilmesi de olağanüstü bir özelliktir.

    İstisnalar ise gerçekten küçüktür: Yakutlar ve Çuvaşlar gibi anlaşılamazlığa varan dil ayrılıklarına sahip guruplar son derece azdır. Din birliğine sahip olmadığımız Gagavuzlar (Gökoğuzlar ya da Keykâvuslar), Karayimler gibi guruplar da ancak ilmî teferruat açısından önem taşıyabilirler. Fakat, bir veya iki unsurda ayrılan bu bölümler bile, başka milletlerde millet teşekkülüne başlı başına sebep olan müştereklerin birkaçına birden her zaman sahiptirler. Meselâ birkaç bin Gökoğuz, milletin geri kalan kısmıyla dil, kültür, tarih,
    soy birliğine sahiptirler ki, bu kadar unsur birkaç millette bir arada mevcut değildir. Diğer istisnalar için de benzer örnekler verilebilir.

    Ancak, istisnalar ne kadar küçük olursa olsun, bunlar, milliyetçiliğin bütün unsurlarda müşterekliğin sağlanması ülküsünün dışında kalmamalıdır. Örnek gerekirse, bu, Gökoğuz'un Müslüman olmasının temini, Avar'ın Türklüğün ana gurubuyla aynı dili konuşur hale
    getirilmesi, vb. demektir.

    Merhum Prof. Dr. İbrahim KAFESOĞLU, millet'in tarifi ile ilgili olarak, Türk Milliyetçiliğinin Meseleleri isimli kitabında, şöyle diyorlar: “Millet, dar ve geniş manâsıyla, çeşitli şekillerde tarif edilmiştir. Fakat bu mefhumun, birbirinden esasta ayrılık gösteren, biri hukukî-siyasî, diğeri ilmî olmak üzere başlıca iki tarifi vardır. Hukukî-siyasî tarife göre, millet, belirli coğrafî sınırlar içinde yaşayan, bir resmî dili olan, müşterek kanunları bulunan insanların meydana getirdiği birliktir. Hukukî-siyasî tarifte bazı bakımlardan ilme aykırı düşen tarafların mevcudiyeti derhal dikkati çekecek kadar açıktır. Bu manâsıyla millette, siyasî bir heyet teşkili dışında, herhangi bir özellik istenmemektedir. Buna göre, başka başka diller konuşan, ayrı kültürlere mensup, dolayısıyla birbirine yabancı kütleler, sırf bir devlet organizasyonu içinde yaşadıkları için, millet sayılırlar....... Onlara göre, meselâ Türk Milleti Cumhuriyet sınırları dahilindeki ahaliden kuruludur ve ondan ibarettir; halk kütleleri arasında dil birliği, kültür ortaklığı, v.b. lüzumsuz olduktan başka, tabiatıyla, ferdi önce insan haysiyetine yükselten, millî cemiyetin tamamlayıcı ve faal uzvu haline getiren millî kültürün yayılma ve işlenmesine de hacet yoktur. Türkiye'de nüfus kâğıdında Türk vatandaşı yazılı herkes Türk'tür, fakat resmî sınırlarımız dışında kalmış, anadili Türkçe ve Türk kültürüne mensup milyonlarca insan Türk değil, yabancıdır!”

    “Sosyoloji ilmince tespit edilen........gerçek millet tarifi ise şöyledir: Millet, topluluk bütününün tamamlılık ve âhengini sağlayan, orijinal müesseselerini yaratan ve yaşatan duygu ve kültür birliğinin kaynağı millî kültür unsurları bakımından, fertleri arasında iştirak bulunan bir sosyal birliktir. Bu tarifte ilk göze çarpan özellik, dilde birlik, tarihte, fikirde, ahlâkta kısaca manevî değerler şuurunda iştirak şartıdır. Bu ilmî tarife göre, millet mefhumu siyasî hudutlar ve benzerleri nevinden sun'i engeller tanımaz; dünyanın neresinde olursa olsun aynı dili konuşan, aynı kültüre bağlı kalmış, fikir ve maneviyatta bir olan insanların hepsi aynı milletin fertleri kabul edilir. İlmî tarifin Türkler için taşıdığı büyük ehemmiyet aşikârdır.”

    Milletin tarifi ile ilgili olan bu bölümü bitirmeden önce, bir gerçeği tekrarlayalım: Millet bir cemiyet birimidir. Bir gurubun cemiyet birimi olmasının temelinde de aşıladığı mensubiyet şuuru yatar. O halde millet tarifine bütün yönelmeler aslında bu şuurun tarifine, bu şuurun sebebine inmeğe çalışmaktır. Millet teşekkülü için gerekli gördüğümüz müşterekler de aslında millete mensubiyet şuuru için gerekli unsurlardır.

    Bölüme son noktayı koyarken ÜLKÜCÜ DÜNYA GÖRÜŞÜ'nün millet ve milliyet kavramlarına yüklediği anlamları bir kere daha tekrarlayalım:

    MİLLET; DİL, DİN, SOY, KÜLTÜR, VATAN, TÂBİYET, ÜLKÜ, TARİH, MENFAAT BİRLİKLERİNİN BİR KAÇININ VEYA HEPSİNİN BİRLİKTE MEYDANA GETİRDİĞİ BİR CEMİYET BİRİMİDİR... MİLLİYET İSE; BİR MİLLETİ DİĞER MİLLETLERDEN FARKLI KILAN HALLER VE ÖZELLİKLERİN TOPLAMIDIR.
    Paylaşım aleminin tüm çabası sizin memuniyetiniz için olacaktır.

    Bu sitenin sahibleri burada paylaşım için bulunanlardır.

    Burada bulundugunuz ve paylaşım alemini yaşattıgınız için sizi tebrik ederiz.



Hızlı Cevap Hızlı Cevap

135<span style="color:#b10202;font-weight:bold;">421kt</span>or2548 Kırmızı alandaki rakam ve harfleri girin

Benzer Konular

  1. Yüce kuranda ismi geçen peygamberlerin duaları
    By master in forum Kuran-ı Kerim
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 04-19-2014, 10:59
  2. Atatürkün Vatan ve Millet Sevgisi Anıları,Atanın Milletiyle resimleri
    By master in forum Mustafa Kemal Atatürk Köşesi
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 01-15-2014, 21:54
  3. Kuran'da rüya kelimesi geçen ayetler
    By bilgedede in forum Rüya-Rüya yorumları
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 11-09-2013, 14:41
  4. Tren garında geçen bir temel uğurlaması,
    By KAPTAN in forum Fıkralar
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 09-12-2013, 21:02
  5. Yüce kuran'dan ayetler,kişisel gelişim ayetleri
    By bilgedede in forum NLP-Kişisel gelişim
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 07-04-2013, 11:21

Bu Konudaki Etiketler

Giriş

Giriş